Jin, bingeha civakê ne. Lê mixabin, di nav vê bingehê de gelek caran rastî tundiyê tên. Tundî li ser jinan, pirsgirêkeke girîng a cîhanî ye û civaka me jî ji vê rastiyê ne bêpar e. Ev şerma mezin a mirovahiyê ye.
Tundiya li ser jinan ne sernavê sûc û îstatîstîkê ye. Ev rastiya rojane ye ku bi milyonan jin pê re rûbirû dimînin. Ev pirsgirêka gerdûnî di bêdengiya civakê de li pişt deriyan pêk tê. Lê ev bêdengî êdî têk diçe. Dengê mexdûran û yên ku piştgiriya wan dikin, her ku diçe bilind dibe û yek tiştî dixwazin: dawî li vê neheqîyê bînin!
Gelek caran dema ku em behsa tundiyê dikin, em tenê li kulm û hestiyên şikestî difikirin. Lê belê, formên wê pir curbicur in. Tundiya li dijî jinan wekî her kiryarek tundiya li ser bingeha zayendî ku dibe sedema zirara laşî, zayendî yan derûnî, di nav de tehdîdên van kiryaran, zordestî yan jî bêbextî heye.
Lêdan, şewitandin, her bikaranîna hêza fizîkî ya ku dibe sedema birîndarbûnê; heqaret dûrketina ji heval û malbatê, kontrolkirina her gavê, gefxwarin. Ev formên tundiyê wek tundiya fizîkî nayên dîtin lê şopên kûr li ser derûniyê dihêlin. Mehrûmbûna ji îmkanên darayî, qedexekirina kar, kontrolkirina lêçûn, desteserkirina mûçeyan, pêkanîna rêbaza tundiya aborî ye.
Bi milyonan jin û zarok ji bo îstismara cinsî dibin qurbanên bazara mirovan. Li pişt van hejmaran çarenûsên wêranbûyî, jiyanên şikestî û trawmayên kûr hene ku ji nifşekî bo nifşekî din tên veguhastin. Zarokên ku şahidiya tundiya navmalî dikin bixwe di xetereyê de ne û dibe ku di pêşerojê de vê şêwaza tevgerê dubare bikin. Koka xerabiyê: çima ev diqewime? Tundiya li dijî jinan ne encama ‘karakterê xirab’ an ‘wendakirina ji nişkave ya kontrolê’ ye. Kokên wê di newekheviya zayendî de ne. Baweriya ku mêr berpirsyar in, mafê wan heye ku jinan kontrol bikin û ‘perwerde bikin’. Normên civakî, kevneşopiyên çandî hene ku tundiyê rewa dikin. Gihîştina newekhev a perwerde, kar û çavkaniyan jinan dike xeternak. Qanûnên qels, edaleta bêbandor û bêdiliya hêzên ewlehiyê ji bo destwerdana ‘karên malbatê’ ji bo tacîzkaran hawirdorek bêcezatiyê diafirînin.
Koka vê pirsgirêkê gelekî kûr e. Di gelek beşên civakê de, jin wekî milk tên dîtin. Ramana ku ‘mêr zordar e’ hîn jî di hin waran de berdewam e. Herwiha kêmdîtina jinan, wekhevnedîtina jin û mêran rê li ber tundiyê vedike.
Tundî dema ku li jinekê were kirin, bandorê tenê li wê jinê nake, di heman demê de li hemû malbatê jî dike. Zarokên ku zordariya li nav malbatê dibînin nexweş dikevin û li pêşerojê bixwe jî dibin zordar.
Ji bo rakirina vê pirsgirêkê, divê em bi hev re bixebitin. Divê ji zarokatiyê ve, li mal û dibistanan, wekheviya mêr û jinan were rûniştandin. Divê em bêdengiyê bişikînin. Jin divê bizanibin ku ew ne tenê ne. Divê hikûmet li dijî tundrewan qanûnên hişktir deyne û bi cih bîne. Divê saziyên alîkariyê yên jinan zêdetir bin. Mêr jî divê têbikoşin û ji tundiyê dûr bisekinin, li dijî wê derkevin.
Tundiya li jinan ne demkî, pirsgirêkeke civakî ye. Ji bo avakirina civakeke aştiyane û wekhev, pêdivî bi rakirina vê zilmê heye. Her tundî, şermezariya tevahiya civakê ye. Em bêdengiyê bişikînin û bibin dengê jinên ku hatine bêdengkirin.
