Tarîxê têkoşînê azadîya şarê kurdî de tayê rojî est ê ke zerrîya merdimî de birîna ke qet weş nêbena, xorîn kenê. 9ê Çeleyê serra 2013î zî nê rojan ra yew o. Paytextê Parîsî yê Fransa de, hîrê cinîyê şoreşgerî, ameyê qirkerdene. Nê; ronayoxanê Tevgerê Azadîya Kurdî ra Sakîne Cansiz (Sara), Temsîlkara KNK’yî Fîdan Dogan (Rojbîn) û Endama Tevgerê Ciwanan Leyla Şaylemez (Ronahî) bîyê. No qirkerdiş, têna kîştişê hîrê kesan nêbi; no yew operasyonê stratejîk ê “aqilê dewleta xorîne” bi ke waştêne bi nê hawayî vernîya çareserîya meseleya kurdan bigîro.
Qirkerdişê Parîsî û demê weçînayîşî
Gama ke merdim nê suîqestî ser o fikirîyeno, çîyo tewr muhîm demê ci yo. Destpêkê serra 2013î de, Dewleta Tirke û Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî mabên de, Îmrali prosesêk dest pêkerdbi. Hêvîya aştîye û çareserîya dîyalogî şarî mîyan de zixm bîbî. Tam nê wextî de, Parîs de no qirkerdiş ame kerdene. Hedef eşkera bi; waştêne ke masa biceviznê, bawerîya mabênê terefan xera bikerê û şerî hîna giran bikerê. Sakîne Cansiz, sey yew sembolê xoverdayîşê zîndanê Amedî û îradeyê cinîya kurde ameye weçînayene. Kîştişê aye, peyamêk bi ke dîya Tevgerê Azadîye. Peyam no bi: “Ma do nêverdê ke şima bi hawayêko sîyasî û dîplomatîk ser bikewê.”
Proseso newe û tehlukeyê suîqestan
Ewro, mabênê sîyasetê Tirkîya û Kurdîstanî de reyna behsê “prosesê çareserîye” yan zî “normalîzasyonî” beno. Sîyasetmedarî qisey kenê, şar reyna hêvî keno ke belkî gonî vindera. Labelê, tecrubeyê ma yê tarîxî musneno ma ke her gama ke kurdî û tirki nêzdîyê aştîye benê, “destê tarîyî” kewenê dewre. Hêzê ke estbîyayîşê xo şer û nîjadperestîye ra gênê, qet nêwazenê ke meseleya kurdan bi hawayêko demokratîk çareser biba.
Eke ma bala xo bidê Qirkerdişê Parîsî ser, ma vînenê ke suîqestê sîyasî, çekêka tewr pîle ya hêzanê statukoparêzan a. Di prosesê ke ma tede yê de zî, tehlukeyê suîqestanê neweyan est o. No tehluke têna vera sîyasetmedaranê payeberzan nîyo; roşnvîrî, rojnamegerî, temsîlkarê dezgehanê sivîlan û hetkarê rayberîye zî hedef de yê.
Meqsedê nê suîqestan
Provokasyon: Hêzê tarîyî wazenê ke şarê kurdî hêrs bikerê ke şar kuçeyan de reaksîyonê tundî bimojno. Bi nê hawayî, zemînê operasyonanê leşkerîyan reyna amade beno.
Tersnayîş: Wazenê ke sîyasetmedaranê kurdan biterisnê ta ke ê waştişanê xo ra tawîz bidê.
Tasfîye: Kesê ke prosesê aştîye de rolê “kîlîtî” kay kenê, yenê hedef girewtene ke têkîlîya mabênê şar û sîyasetî bibirîyo.
Têkoşînê vera komployan
Coka, demêko winayîn de, mesuldarîya sîyasetmedar, roşnvîr û şarê ma zaf giran a. Ganî ma Qirkerdişê Parîsî ra ders bigîrê. Sakîne, Fîdan û Leyla, qurbanê sîyasetê înkar û îmhaye bîyê. Ganî ma bizanê ke ‘aştî’ têna bi qiseyanê weşan nêameya û nêna. Aştîye, pawitiş wazena.
Eke ewro yew maseya çareserîye ronîya, ganî asayîşê sîyasetmedaran û temsîlkaranê şarî bêro temînkerdene. Herinda ke ma tenya hêvî bikerê, ganî ma bi hişmendîyêka organîze têbigêrê. Dewleta ke vizêr Parîs de tetîk ant, ewro zî eşkena cîya-cîya şaristananê Ewropa yan zî Tirkîya de heman kayî kay bikera.
Sîyasetê kurdan, ganî vera nê provokasyonan hîşyar bo. Şarê kurdî, ganî bi îradeyêkê polîtîkî wayîrê erjanê xo vejyîyo. Çunke tewr cewabo pîl vera suîqestan, xurtkerdişê rêxistinbîyayîşî û berzkerdişê têkoşînê demokrasî yo.
Ma reyna hîrê cinîyanê şoreşgeran, Sakîne, Fîdan û Leyla bi hurmet yad kenê. Vîrameyîşê înan, rayîrê ma roşn keno. Vera tehlukeyê suîqestanê neweyan, çimê ma akerde yê û vîrê ma gandar o. Aştîye, di binê sîya tifingan de nê, bi têkoşînê şaran û bi pawitişê heqanê merdiman yena ronayene.
