Guherîna kûr a têkiliyên navneteweyî yên nûjen di belgeyên siyaseta gelek dewletan de ku dixwazin cihê xwe di cîhanê de ji nû ve bifikirin, tê xuyakirin. Stratejî bi tundî kiryarên siyaseta derve ya hemû rêveberiyên amerîkî ji dawiya şerê sar ve, yên demokrat û yên komarparêzan rexne dike û destpêka siyaseteke derve ya nû îlan dike. Her çend gelek bendên di vê belgeyê de nûjen bin jî, di heman demê de hêmanên berdewamiyê bi hin nêzîkatiyên kevintir re jî hene.
Taybetmendiyên stratejiya nû
1emîn: DYA qebûl dike ku cîhana nûjen bi awayekî berbiçav tevlihevtir û cihêrengtir bûye û çend lîstikvanên bi bandor li ser qada cîhanî dixebitin. Digel vê yekê, DYA niyeta wê nîne ku dev ji îdiaya xwe ya serokatiyê berde. Fikra “Pêşî Amerîka” bi rastî tevahiya stratejiyê dagirtiye û ne sloganek xemilandî ye.
2yemîn: Stratejî guherînek girîng ber bi jeoekonomiyê ve nîşan dide. Ew ji mijarên din, tevî yên siyasî, bêhtir cih ji mijarên aboriyê re vediqetîne. Ev bi mantiqî tê ku danûstandinên herî tevlihev û girîng ji karsazan re têne spartin.
3yemîn: DYA xeta xwe ya ji bo bidestxistina “aştî bi hêzê” ji nû ve piştrast dike. Li vir, D.Trump bi pratîkî cîgirê rasterast ê Ronald Reagan e. Berdewamiya planên wekî “Qubbeya Zêrîn” û yên din bi yên ku berê ji hêla komarparêzan ve hatine ragihandin nayê înkarkirin. Di heman demê de, DYA ji hevalbendên xwe yên NATOyê û ji Japonya, Komara Koreyê û çendên din daxwaza zêdekirina lêçûnên leşkerî dike.
4emîn: Stratejî kêmbûnek berbiçav a eleqeya DYAyê bi çalakiyên rêxistinên navneteweyî nîşan dide. Gelek pisporan berê destnîşan kiriye ku nirxandina wê ya ji bo YEyê di esasê xwe de axaftina Cîgirê Serok James Vance li Munchenê, 14ê sibata 2026an, didomîne. Siyaseta berfirehbûna NATOyê bi rexneyên girîng tê dîtin.
5emîn: DYA aşkere ne li dû rûbirûbûna bi Rûsya û bi Çînê re ye. Berevajî qanûna cezayan a 2017an, ku Rûsya, ligel Îran û Koreya Bakur, wekî dijber nîşan da, Stratejiya nû tiştek wisa nagire nav xwe.
DYA ne tenê vedigere bazarên enerjiyê yên navneteweyî, lê di wan de her ku diçe çalaktir dibe, dixwaze rewşê ber bi berjewendiya xwe ve biguherîne. Bêguman, cezayên li dijî Rosneft û Lukoil tenê bi pevçûna li Ukraynayê ve girêdayî nîn in. Ger Rûsya, DYA û şîrketên mezin ên rûs û amerîkî, bikaribin li ser hevkariya pirsgirêkên enerjiyê li Arktîkê û herêmên din li hev bikin, ev dê gelek pirsgirêkên li deverên din jî çareser bike. Lê wekî din, başkirina têkiliyan gumanbar e.
Sîstema peymanên çekan, ku çend dehsalan kar kir û beşdarî sînordarkirina pêşbaziya çekan û heta hin gavên ber bi çekberdanê ve jî kir, niha dimire. Ti hêmanên sîstemeke peymanên nû nînin ku şûna wê bigirin. Li gorî stratejiyê, ev ji bo Dewletên Yekbûyî ne pêşîniyek e û vekişîna wê ji peymanên mayî dikare pir zû pêk were. Dewletên Yekbûyî dê bi îhtîmaleke mezin ceribandinên nukleerî yên binerdê ji nû ve bide destpêkirin, îdia dike ku hin dewlet şertên peymana 1996an ku wan bi tevahî qedexe dike, bicih naynin.
Bêguman, di nav rewşa navneteweyî ya xirab û têkoşînên siyasî yên navxweyî de li gelek welatan, di nav de DYA jî, pirsek derdikeve holê. Ka guhertina niha ya di siyaseta DYAyê de çiqas cidî ye û gelo ew ê piştî hilbijartinên serokatiyê yên bê tenê di dîrokê de bibe xalek demkurt! Li gorî pêşbîniyên tên kirin, ji bo demeke kurt be jî karekî pir xeternak e. Lê weke ku xuya dibe, DYA bi rastî dest bi lêgerîna roleke nû di karûbarên cîhanî de kiriye û ramanên bingehîn ên vê stratejiyê, her çend bi îhtimalek mezin bi form û tonek cuda bin jî, dê di pêşerojê de li cihê xwe bimînin.
